کشف ۱۵۰ سکه مسی از یک امپراتوری فراموششده
آکادمی ملی علوم تاجیکستان از کشف بیش از ۱۵۰ سکه مسی مربوط به دوره آغازین امپراتوری کوشان در منطقه شاهریتوس خبر داد که برای بررسی و حفاظت به مراکز تخصصی منتقل شدهاند.
به گزارش سایت اخبار طلا و جواهر گلدنیوز؛ یک کشف اتفاقی در جنوب تاجیکستان پنجره تازهای به تاریخ آغازین امپراتوری کوشان گشوده است. در منطقه شهرستان شَهرِتوس (Shahritus) بیش از ۱۵۰ سکه مسی مربوط به قرن اول میلادی پیدا شده که شواهد مادی کمیابی از دوره شکلگیری حاکمیت کوشانیها در آسیای مرکزی به شمار میرود.
به گفته مقامها، این یافته در اوایل سال ۲۰۲۶ از سوی آکادمی ملی علوم تاجیکستان و پس از انتقال گنجینه به اموال دولتی اعلام شد. طبق گزارش رسمی، یک شهروند محلی هنگام کارهای معمول کشاورزی بهطور اتفاقی به یک ظرف سفالی کوچک در زیر خاک برخورد کرده که داخل آن سکههای مسیِ بهشدت اکسیدشده قرار داشته و نزدیک به دو هزار سال دستنخورده باقی مانده بود.
پس از اعلام موضوع، کارشناسان به شهرِتوس اعزام شدند تا محل را مستندسازی و یافتهها را ایمنسازی کنند. سپس گنجینه برای بررسی علمی، حفاظت و نگهداری بلندمدت به آکادمی منتقل شد.
سکهها منتسب به پادشاه کوشانی «ویما تکتو»
اهمیت سکهشناسی این مجموعه خیلی زود مشخص شد. پروفسور عبدولی شریفزاده (Abduvali Sharifzoda) از سکهشناسان برجسته تاجیکستان، هنگام معرفی سکهها به خبرنگاران گفت که بخش عمده آنها در دوران پادشاهی ویما تَکتو (Vima Taktu) ضرب شدهاند.
ویما تکتو که معمولاً زیر سایه جانشینش کانیشکا یکم قرار میگیرد، در دورهای انتقالی و مهم از تاریخ کوشانها—احتمالاً در اواخر قرن اول میلادی—حکومت میکرد. دوران او با تثبیت قدرت کوشانها پس از گسترش قبایل یوزی/یئوزهی (Yuezhi) به باختر و شمال هند همراه بود. سکههای منسوب به ویما تکتو برای تاریخدانان ارزشمندند چون به تعیین گاهشماری آغازین، اقتدار سیاسی و سیاست پولی کوشانها کمک میکنند.
بهرغم خوردگی، سکههای شهرِتوس هنوز ویژگیهای تشخیصی—از جمله نقشها، کتیبهها و معیارهای وزنی—را حفظ کردهاند که آنها را به این دوره اولیه پیوند میدهد. وجودشان در جنوب تاجیکستان نشان میدهد این منطقه بخشی فعال از شبکه اقتصادی و اداری جهان کوشانی بوده است.
مرمت و مطالعه علمی
کار حفاظت و مرمت سکهها توسط رستم برخانوف (Rustam Burkhanov) و مانوچهر رخمانوف (Manuchehr Rakhmonov)، مرمتگران مؤسسه تاریخ، باستانشناسی و مردمشناسیِ زیرمجموعه آکادمی انجام میشود؛ شامل پاکسازی دقیق، تثبیت سطح مس و مستندسازی تکتک نمونهها.
پس از مرمت، انتظار میرود این سکهها دادههایی درباره روشهای ضرب، الگوهای گردش پول و شبکههای تجارت منطقهای ارائه دهند. ارزیابیهای اولیه احتمال میدهد این گنجینه عمداً دفن شده—شاید در دورهای از بیثباتی یا ناامنی محلی—نه اینکه به شکل اتفاقی گم شده باشد.
امپراتوری کوشان یکی از قدرتهای بزرگ جهان باستان بود و قلمرو آن از بخشهایی از آسیای مرکزی تا افغانستان و شمال هند امتداد داشت و بهواسطه قرار گرفتن در قلب جاده ابریشم نقش مهمی در مبادلات دوربرد ایفا میکرد.
