طلا از اوراق خزانه آمریکا پیشی گرفت؛ ضربه به سلطه مالی آمریکا
گزارش تازه بانک مرکزی اروپا نشان میدهد طلا با سهم ۲۷ درصدی از کل ذخایر بانکهای مرکزی جهان در پایان سال ۲۰۲۵، از اوراق خزانهداری آمریکا عبور کرده و به بزرگترین دارایی ذخیرهای جهان تبدیل شده است؛ تحولی که نشانهای از بازآرایی تدریجی نظام پولی بینالمللی تلقی میشود.
به گزارش سایت اخبار طلا و جواهر گلدنیوز؛ بر اساس این گزارش که روز سهشنبه منتشر شد، سهم طلا از ذخایر جهانی بانکهای مرکزی از ۲۰ درصد به ۲۷ درصد افزایش یافته است. در مقابل، سهم اوراق خزانهداری آمریکا از ۲۵ درصد به ۲۲ درصد کاهش پیدا کرده است.
سهم داراییهای مبتنی بر یورو نیز در این بازه زمانی بدون تغییر و در سطح ۱۵ درصد باقی مانده است. با این حال، داراییهای دلاری همچنان بزرگترین بخش ذخایر ارزی جهان را تشکیل میدهند و مجموع سهم آنها به ۴۲ درصد میرسد.
تلاش کشورها برای فاصله گرفتن از دلار
تغییر در ترکیب ذخایر ارزی بانکهای مرکزی نشان میدهد بسیاری از کشورها در پی تنوعبخشی به داراییهای خود و کاهش وابستگی به دلار آمریکا هستند. این روند بهویژه از سال ۲۰۲۲ و پس از آن تشدید شد که ایالات متحده در واکنش به جنگ روسیه و اوکراین، دسترسی مسکو به بخشی از ذخایر ارزی دلاری خود را مسدود کرد.
این اقدام، نگرانی برخی کشورها درباره ریسکهای سیاسی نگهداری داراییهای دلاری را افزایش داد و به تقویت جایگاه طلا بهعنوان دارایی امن انجامید.
بازگشت به سطوح دوران برتون وودز
طبق اعلام بانک مرکزی اروپا، بانکهای مرکزی جهان اکنون بیش از ۳۶ هزار تن طلا در اختیار دارند؛ رقمی که به سطح ذخایر طلا در دوران اوج نظام «برتون وودز» نزدیک شده است.
در آن دوره، ارزش دلار آمریکا به طلا متصل بود و سایر ارزها نیز بر مبنای دلار تثبیت میشدند. در آن زمان بانکهای مرکزی حدود ۳۸ هزار تن طلا نگهداری میکردند.
نقش جهش قیمتها در تغییر جایگاه طلا
پیشی گرفتن طلا از اوراق خزانه آمریکا تنها ناشی از افزایش خرید بانکهای مرکزی نیست. رشد قابل توجه قیمت طلا در سالهای اخیر نیز نقش تعیینکنندهای در افزایش وزن این فلز گرانبها در ترکیب ذخایر جهانی داشته است.
با این حال، میزان خرید طلای بانکهای مرکزی در سال ۲۰۲۵ اندکی کاهش یافته و به ۸۵۰ تن رسیده است؛ هرچند این رقم همچنان در سطحی بالا قرار دارد. در سه سال پیش از آن، خالص خرید سالانه بانکهای مرکزی از مرز هزار تن عبور کرده بود.
خریداران اصلی طلا؛ از دولتها تا شرکتهای خصوصی
از سال ۲۰۲۲ تاکنون، چین، لهستان، ترکیه و هند در میان بزرگترین خریداران طلا قرار داشتهاند.
در عین حال، شرکت استیبلکوین «تتر» در سال ۲۰۲۵ به بزرگترین خریدار منفرد طلا تبدیل شد و بیش از ۱۰۰ تن به ذخایر خود افزود.
ترکیه نیز که از آغاز جنگ روسیه و اوکراین حدود ۲۲۰ تن طلا خریداری کرده بود، در ابتدای سال ۲۰۲۶ یکی از بزرگترین کاهشهای ذخایر ارزی سالهای اخیر را ثبت کرد. این کشور پس از آغاز جنگ علیه ایران، حدود ۱۳۰ تن از ذخایر طلای خود را از طریق فروش یا اعطای وام به بازار عرضه کرد.
تقویت تدریجی جایگاه یورو
در بخش دیگری از گزارش بانک مرکزی اروپا آمده است که نقش بینالمللی یورو طی یک دهه گذشته بهصورت تدریجی اما پیوسته تقویت شده است.
انتشار اوراق بدهی بینالمللی مبتنی بر یورو در سال گذشته با رشد ۳۰ درصدی به سطحی نزدیک به یک تریلیون یورو رسید. همچنین سرمایهگذاران خارجی بهطور خالص حدود ۸۵۰ میلیارد یورو سرمایه وارد داراییهای منطقه یورو کردند؛ رقمی که جریان ورودی سرمایه به این منطقه را به سطوحی نزدیک به بالاترین میزان از زمان ایجاد یورو رسانده است.
تحولات اخیر نشان میدهد ساختار ذخایر ارزی جهان در حال تغییر است؛ تغییری که در آن طلا بار دیگر جایگاهی محوری یافته و معادلات سنتی مبتنی بر اوراق خزانهداری آمریکا با چالش مواجه شده است.
