بحران پنهان در بازار مس؛ کارخانه های ذوب برای بقا به طلا و نقره متکی شدند
در حالی که قیمت جهانی مس در نزدیکی رکوردهای تاریخی قرار دارد، کارخانههای ذوب با کاهش شدید درآمدهای فرآوری روبهرو شدهاند؛ بهطوریکه سقوط هزینههای پردازش به سطح صفر، سودآوری این صنعت را به محصولات جانبی مانند طلا، نقره و اسید سولفوریک وابسته کرده است.
به گزارش سایت اخبار طلا و جواهر گلدنیوز؛ به نقل از رویترز، صنعت ذوب مس جهان با یک پارادوکس بزرگ مواجه است. شرکتهایی که کنسانتره معدنی را به فلز تصفیه شده تبدیل میکنند، اکنون در حالی که مس با قیمتهای رکوردشکن معامله میشود، با فروپاشی درآمدهای عملیاتی خود روبرو هستند. ریشه این بحران در سقوط بیسابقه «هزینههای پایه پردازش و تصفیه» (TC/RCs) نهفته است.
صفر شدن هزینههای فرآوری؛ معاملهای که برای ذوبگران زیانبار است
بررسی آمارها نشان میدهد که این شاخص کلیدی از ۸۰ دلار به ازای هر تن در سال ۲۰۲۴، به سطح ۲۱ دلار در سال ۲۰۲۵ سقوط کرد و در سال جاری میلادی عملاً به «صفر» رسیده است. در بسیاری از قراردادهای نقدی (Spot)، کارخانههای ذوب حتی مبالغی را به معادن میپردازند تا حق فرآوری کنسانتره آنها را به دست آورند؛ وضعیتی که به معنای واقعی کلمه، مدل سنتی درآمدی این صنعت را به چالش کشیده است.
تغییر استراتژی بقا: تمرکز بر محصولات جانبی
با از بین رفتن حاشیه سود حاصل از تصفیه مس، کارخانهها برای جلوگیری از ورشکستگی، استراتژی خود را به سوی بهرهبرداری حداکثری از محصولات جانبی تغییر دادهاند. طبق برآوردهای مؤسسه مشاوره CRU، درآمد حاصل از «فلزات آزاد» (تفاوت محتوای قابل پرداخت و نرخ بازیابی واقعی) و محصولات جانبی (بهویژه اسید سولفوریک)، اکنون ۵۰ تا ۵۳ درصد از درآمد کل کارخانهها را تشکیل میدهد.
جالب آنکه افزایش قیمت اسید سولفوریک که ناشی از اختلال در عرضه جهانی به دلیل ناامنی در تنگه هرمز و جنگهای منطقهای بوده، به یک منبع درآمد حیاتی برای برخی ذوبگران تبدیل شده است. حتی برخی کارخانههای چینی به سراغ فرآوری کانیهای پیریت (موسوم به طلای احمقها) رفتهاند تا صرفاً از محتوای گوگرد بالای آن برای تولید اسید استفاده کنند.
رقابت مخرب چین و بنبست تولید
ریشه اصلی این عدم تعادل، گسترش شتابزده ظرفیت ذوب در چین است. در حالی که تولید مس تصفیهشده در چین در سال ۲۰۲۵ با رشد ۸ درصدی به ۱۴.۷۲ میلیون تن رسید، تولید جهانی معادن تنها ۱ درصد رشد داشته است. علیرغم توافق تولیدکنندگان بزرگ چینی برای کاهش ۱۰ درصدی تولید جهت جلوگیری از سقوط هزینههای فرآوری، دادههای رسمی نشان میدهد که تولید واقعی آنها در چهار ماه ابتدایی سال ۲۰۲۶ همچنان ۷.۴ درصد رشد داشته است.
آینده بازار: بقای قویترینها
این شرایط، فشار مضاعفی بر کارخانههای قدیمی با زیرساختهای فرسوده وارد کرده است. تحلیلگران معتقدند تنها واحدهایی که از فناوریهای نوین با نرخ بازیابی بالای فلزات گرانبها (طلا و نقره) برخوردارند، قادر به عبور از این دوران پرتلاطم خواهند بود.
در این میان، کشورهای غربی با چالشی جدی مواجهاند؛ جایی که برخی کارخانهها یا تعطیل شدهاند و یا برای ادامه حیات به کمکهای سنگین دولتی نیاز دارند. در مقابل، چین با سهم ۵۰ درصدی از تولید جهانی مس تصفیهشده، در حال پیشبرد رقابتی است که به نظر میرسد تنها «قویترینها» در آن زنده میمانند. تحلیلگران هشدار میدهند که این رقابت فشرده برای تأمین مواد اولیه در بازاری که با کمبود عرضه کنسانتره مواجه است، میتواند زنجیره تأمین مس در غرب را به یکی از قربانیان اصلی این نبرد تبدیل کند.
